Kalkulator składek ZUS 2026 (w tym Mały ZUS Plus)

Składki ZUS to jeden z głównych kosztów prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce. Dla programistów na B2B zrozumienie systemu składek jest kluczowe dla optymalizacji finansów i planowania budżetu. W 2026 roku składki ZUS mogą wynosić od kilkuset do niemal dwóch tysięcy złotych miesięcznie - w zależności od wybranego wariantu.

Rodzaje składek ZUS dla przedsiębiorcy

Przedsiębiorca odprowadza kilka rodzajów składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych:

• Składka emerytalna (19,52%) - odkładana na przyszłą emeryturę. Im wyższa podstawa, tym wyższa przyszła emerytura.
• Składka rentowa (8%) - na wypadek niezdolności do pracy. Finansuje renty inwalidzkie.
• Składka chorobowa (2,45%) - dobrowolna dla przedsiębiorców. Daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego.
• Składka wypadkowa (1,67%) - na wypadek wypadku przy pracy. Stawka może być wyższa w zależności od branży.
• Fundusz Pracy (2,45%) - finansuje zasiłki dla bezrobotnych i aktywizację zawodową.
• Składka zdrowotna - zależna od formy opodatkowania i dochodu. Finansuje NFZ.

Trzy warianty ZUS dla przedsiębiorcy

1. Pełny ZUS (duży ZUS)

Standardowe składki dla przedsiębiorców. Podstawa wymiaru to 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 roku podstawa wynosi 5 652 zł, co daje składki społeczne 1 926,76 zł miesięcznie z chorobową (1 788,29 zł bez chorobowej) plus składka zdrowotna zależna od formy opodatkowania.

2. Preferencyjny ZUS (24 miesiące po uldze na start)

Nowa firma zaczyna od ulgi na start: przez pierwsze 6 miesięcy płaci tylko składkę zdrowotną (minimum 432,54 zł na skali i liniowym od lutego 2026). Przez kolejne 24 miesiące składki społeczne liczone są od podstawy 1 441,80 zł. Daje to 456,18 zł miesięcznie z chorobową (420,86 zł bez), bez Funduszu Pracy.

3. Mały ZUS Plus

Ulga dla przedsiębiorców o przychodzie do 120 000 zł rocznie (proporcjonalnie, gdy działalność trwała część roku). Podstawa składek społecznych to połowa przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, w widełkach od 1 441,80 zł do 5 652,00 zł. Od 2026 r. ulga przysługuje przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie. Szczegóły, wzór i przykłady: Mały ZUS Plus 2026 – kalkulator podstawy.

Składka zdrowotna - zależna od opodatkowania

Od 2022 roku składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania i nie można jej odliczyć od podatku (z pewnymi wyjątkami):

• Ryczałt - w roku składkowym od 1.02.2026: przychód do 60 tys. zł to 498,35 zł; 60–300 tys. zł to 830,58 zł; powyżej 300 tys. zł to 1 495,04 zł.
• Podatek liniowy (19%) - 4,9% dochodu, minimum 432,54 zł. Limit odliczenia 14 100 zł/rok.
• Skala podatkowa - 9% dochodu, minimum 432,54 zł. Nie można odliczać.

Czy płacić składkę chorobową?

Składka chorobowa jest dobrowolna dla przedsiębiorców. Przy pełnym ZUS kosztuje 138,47 zł miesięcznie i daje prawo do zasiłku chorobowego (80% podstawy pomniejszonej o 13,71%, czyli ok. 3 900 zł) oraz zasiłku macierzyńskiego. Wielu programistów rezygnuje z tej składki z kilku powodów:

• Świadczenie jest liczone od podstawy ZUS (5 652 zł), nie od realnych zarobków
• Przy zarobkach 20k+ PLN, zasiłek ok. 3 900 zł to ułamek normalnego dochodu
• Programiści często mają oszczędności i mogą przetrwać krótką chorobę bez zasiłku
• Można wykupić prywatne ubezpieczenie chorobowe z wyższym świadczeniem

Warto jednak rozważyć płacenie składki chorobowej, jeśli planujesz urlop macierzyński/tacierzyński - wtedy zasiłek może wynieść nawet 100% podstawy przez 6 miesięcy.

Wpływ ZUS na przyszłą emeryturę

Niższe składki ZUS (preferencyjny, mały ZUS+) oznaczają niższą przyszłą emeryturę. Przy pełnym ZUS przez 30 lat, emerytura może wynieść około 3-4 tys. PLN. Przy preferencyjnym ZUS przez te same 30 lat - znacznie mniej. Dlatego programiści na B2B powinni inwestować samodzielnie (IKE, IKZE, ETF-y) zamiast polegać na państwowej emeryturze.

Mały ZUS Plus (w przepisach: art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) to ulga, dzięki której składki społeczne liczysz nie od sztywnej podstawy 5 652 zł, ale od połowy swojego przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku. W 2026 roku podstawa mieści się w widełkach od 1 441,80 zł (30% płacy minimalnej 4 806 zł) do 5 652,00 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9 420 zł). Ulga obniża wyłącznie składki społeczne – składkę zdrowotną płacisz na zwykłych zasadach.

Dla seniora z fakturami na 20–30 tys. zł miesięcznie Mały ZUS Plus jest poza zasięgiem, bo limit przychodu to 120 000 zł rocznie. Ale w IT jest sporo osób, dla których to realne kilkanaście tysięcy złotych oszczędności rocznie: juniorzy po zakończeniu preferencyjnego ZUS, freelancerzy pracujący na część etatu, osoby łączące B2B z nauką lub opieką nad dzieckiem, programiści po roku przerwy (sabbatical) albo po utracie dużego kontraktu. Poniżej znajdziesz kompletną ściągę na 2026 rok, a podstawę możesz od razu wyliczyć w kalkulatorze powyżej (opcja „Mały ZUS+”).

Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus w 2026 roku?

Musisz spełnić jednocześnie wszystkie warunki:

• Przychód z działalności w 2025 r. nie przekroczył 120 000 zł – liczy się przychód (suma faktur netto), a nie dochód. Jeśli firma działała tylko część roku, limit liczysz proporcjonalnie: 120 000 zł ÷ 365 × liczba dni działalności. Przy 250 dniach to 82 191,78 zł.
• W 2025 r. prowadziłeś działalność co najmniej 60 dni kalendarzowych.
• Nie przysługuje Ci już preferencyjny ZUS (24 miesiące od 30% płacy minimalnej) – Mały ZUS Plus jest kolejnym szczeblem po uldze na start i „małym ZUS-ie”, nie da się go z nimi łączyć.
• Nie wykonujesz dla obecnego lub byłego pracodawcy tych samych zadań, które robiłeś u niego na etacie w bieżącym lub poprzednim roku. To pułapka typowa dla IT: przejście z UoP na B2B w tej samej firmie, na tym samym projekcie, zamyka drogę do ulgi.
• Nie wykorzystałeś już 36 miesięcy ulgi w bieżącym 60-miesięcznym okresie (o zmianie zasad od 2026 r. – niżej).

Ulga nie obejmuje m.in. wspólników spółek jawnych, partnerskich, komandytowych i jednoosobowych spółek z o.o., a także osób, które w poprzednim roku rozliczały się kartą podatkową i korzystały ze zwolnienia z VAT. Dotyczy natomiast zwykłej JDG – niezależnie od tego, czy rozliczasz się na skali, podatku liniowym, ryczałcie czy z IP Box.

Jak obliczyć podstawę Małego ZUS Plus – wzór krok po kroku

1. Ustal roczny dochód z działalności za 2025 r. Na skali, liniowym i IP Box to przychód minus koszty. Jeśli składki społeczne wrzucałeś w koszty, dolicz je z powrotem. Na ryczałcie „dochodem” jest 50% przychodu.
2. Policz przeciętny miesięczny dochód: dochód ÷ liczba dni prowadzenia działalności w 2025 r. × 30.
3. Pomnóż wynik przez 0,5 – to Twoja podstawa wymiaru składek.
4. Przytnij do widełek: nie mniej niż 1 441,80 zł i nie więcej niż 5 652,00 zł.

Od podstawy liczysz standardowe stawki: emerytalna 19,52%, rentowa 8%, wypadkowa 1,67% i dobrowolna chorobowa 2,45%. Fundusz Pracy (2,45%) płacisz tylko wtedy, gdy podstawa wynosi co najmniej 4 806 zł (płaca minimalna) – na Małym ZUS Plus w praktyce prawie zawsze odpada.

Przykład 1: programista na skali lub liniowym, dochód 80 000 zł

Junior-mid na B2B miał w 2025 r. przychód 96 000 zł i 80 000 zł dochodu (po kosztach, z doliczonymi składkami społecznymi). Przeciętny miesięczny dochód: 80 000 ÷ 365 × 30 = 6 575,34 zł. Podstawa: 6 575,34 × 0,5 = 3 287,67 zł. Składki społeczne z chorobową: emerytalna 641,75 zł + rentowa 263,01 zł + chorobowa 80,55 zł + wypadkowa 54,90 zł = 1 040,21 zł miesięcznie. Na pełnym ZUS zapłaciłby 1 926,76 zł, więc oszczędza 886,55 zł miesięcznie, czyli 10 638,60 zł rocznie.

Przykład 2: programista na ryczałcie 12%, przychód 110 000 zł

Na ryczałcie dochód do Małego ZUS Plus to połowa przychodu: 55 000 zł. Przeciętny miesięczny dochód: 55 000 ÷ 365 × 30 = 4 520,55 zł. Podstawa: 2 260,28 zł. Składki społeczne z chorobową: 441,21 + 180,82 + 55,38 + 37,75 = 715,16 zł miesięcznie – o 1 211,60 zł mniej niż na pełnym ZUS (14 539,20 zł rocznie). Ponieważ na ryczałcie „dochód” to zawsze 50% przychodu, a przychód nie może przekroczyć 120 000 zł, podstawa ryczałtowca na Małym ZUS Plus nie przekroczy 2 465,76 zł (składki ok. 780 zł z chorobową).

Ile wynoszą składki w 2026 – zestawienie wariantów

Kwoty bez składki zdrowotnej, przy stopie wypadkowej 1,67%. Fundusz Pracy wliczony tylko w pełnym ZUS (podstawa ≥ 4 806 zł). Przy dochodzie blisko 120 tys. zł oszczędność spada do ok. 430 zł miesięcznie – wtedy warto policzyć, czy nie lepiej „zachować” miesiące ulgi na chudszy rok.

Nowe zasady od 2026: 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy

Do końca 2025 r. limit 36 miesięcy działał w praktyce jednorazowo – kto go „spalił”, płacił potem pełny ZUS. Od 1 stycznia 2026 r. ulga przysługuje przez maksymalnie 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności, a liczenie zaczyna się od nowa – niezależnie od tego, ile miesięcy wykorzystałeś przed 2026 rokiem. Pierwszy okres 60 miesięcy startuje od pierwszego miesiąca, w którym płacisz składki z ulgą; każdy rozpoczęty miesiąc liczy się jako pełny. Niewykorzystanych miesięcy nie przenosisz do kolejnego okresu.

Przykład z komunikatu ZUS: przedsiębiorca, który do grudnia 2025 r. wykorzystał 30 miesięcy ulgi, od stycznia 2026 r. ma prawo do kolejnych 36 miesięcy w najbliższych 60 miesiącach – o ile nadal spełnia warunki. Jeśli więc kiedyś korzystałeś z Małego ZUS Plus, a w 2025 r. Twój przychód spadł poniżej 120 tys. zł, sprawdź swoją sytuację na nowo.

Jak i do kiedy zgłosić się do Małego ZUS Plus

• Od stycznia: do 31 stycznia (jeśli termin wypada w weekend – w najbliższy dzień roboczy) złóż wyrejestrowanie ZUS ZWUA z dotychczasowym kodem (np. 05 10 przy pełnym ZUS albo 05 70 po zakończeniu preferencyjnego ZUS) oraz zgłoszenie ZUS ZUA z kodem 05 90 (05 92 – jeśli masz ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy). Możesz to zrobić przez CEIDG na biznes.gov.pl albo w eZUS (PUE).
• W trakcie roku: jeśli warunki zaczynasz spełniać później (np. w maju kończy Ci się preferencyjny ZUS), masz na zgłoszenie 7 dni od dnia, w którym je spełniłeś.
• W deklaracji za styczeń (ZUS DRA cz. II) wykazujesz roczny przychód, dochód, formę opodatkowania i podstawę wymiaru. Kontynuując ulgę w kolejnym roku, nie zgłaszasz się ponownie – tylko co roku przeliczasz podstawę.

Spóźnienie choćby o dzień oznacza pełne składki do końca roku – z ulgi skorzystasz najwcześniej od stycznia kolejnego. Z ulgi możesz też zrezygnować w trakcie roku albo dobrowolnie zadeklarować wyższą podstawę (w ramach widełek).

Kiedy Mały ZUS Plus się nie opłaca – koszt ukryty

Niższa podstawa to niższe świadczenia. Zasiłek chorobowy przedsiębiorcy to 80% podstawy pomniejszonej o 13,71% – przy pełnym ZUS ok. 3 900 zł miesięcznie, przy podstawie 2 260 zł już tylko ok. 1 560 zł. Tak samo spada zasiłek macierzyński i kapitał na koncie emerytalnym. Jeśli w 2026 r. planujesz dziecko, ulga potrafi kosztować więcej, niż daje – policz to przed zgłoszeniem.

Rozsądna strategia dla programisty: korzystać z ulgi w chudszych latach, a zaoszczędzoną różnicę (nawet 800–1 200 zł miesięcznie) regularnie odkładać na IKE lub IKZE – IKZE dodatkowo obniża podatek. Więcej o tym, jak minimalne składki przekładają się na emeryturę, piszemy w artykule Emerytura programisty na minimalnym ZUS.

Najczęstsze błędy przy Małym ZUS Plus

• Mylenie przychodu z dochodem przy limicie 120 tys. zł – liczy się przychód.
• Niedoliczenie składek społecznych ujętych w kosztach do dochodu – zaniżona podstawa kończy się dopłatą z odsetkami.
• Na ryczałcie liczenie od całego przychodu zamiast od 50% przychodu.
• Praca B2B dla byłego pracodawcy przy tych samych zadaniach co na etacie.
• Oczekiwanie niższej składki zdrowotnej – ulga jej nie dotyczy. W 2026 r. (od lutego) minimum na skali i liniowym to 432,54 zł, a na ryczałcie 498,35 zł / 830,58 zł / 1 495,04 zł w zależności od progu przychodu.

Zobacz też: Składki ZUS 2026 – ile wynoszą, Składki ZUS na B2B w 2026, kalkulator wakacji składkowych, programista na ryczałcie w 2026 oraz porównanie B2B vs UoP.

Stan prawny: październik 2026 r. Źródła: ZUS (komunikat „Mały ZUS plus – nowe zasady od 2026 r.”), biznes.gov.pl, art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Kalkulator ma charakter informacyjny – przy nietypowej sytuacji skonsultuj się z księgowym.