Kalkulator Stock Options i RSU
Oblicz ile naprawdę warte są Twoje opcje na akcje lub RSU po podatkach. Porównaj z równoważną pensją gotówkową.
Dane wejściowe
Wyniki
Interpretacja
Twoje RSU są warte netto 162 000 zł przy aktualnej cenie akcji. To odpowiada dodatkowej pensji 3 375 zł/msc przez 4 lata vestingu.
Harmonogram vestingu
Jak działają podatki od equity?
RSU (Restricted Stock Units):
- Podatek naliczany w momencie vestingu (otrzymania akcji)
- Podstawa: wartość rynkowa akcji w dniu vestingu
- Stawka: 19% (zyski kapitałowe) lub według skali jeśli traktujesz jako przychód
Stock Options:
- Podatek naliczany w momencie sprzedaży akcji
- Podstawa: różnica między ceną sprzedaży a strike price
- Stawka: 19% od zysku kapitałowego
Uwaga: Interpretacja podatkowa może się różnić. Skonsultuj z doradcą podatkowym.
Najczęściej zadawane pytania
Czym są RSU (Restricted Stock Units)?
RSU (Restricted Stock Units) to obietnica przyznania akcji firmy po spełnieniu określonych warunków - najczęściej przepracowania określonego czasu (vesting).
Kluczowe cechy RSU:
- Dostajesz akcje "za darmo" - nie musisz nic płacić
- Mają wartość nawet gdy cena akcji spadnie (w przeciwieństwie do options)
- Podatek płacisz w momencie vestingu (otrzymania akcji)
- Popularne w dużych firmach tech: Google, Meta, Microsoft, Amazon
Przykład: Dostajesz 1000 RSU z 4-letnim vestingiem. Po roku (cliff) otrzymujesz 250 akcji, potem co miesiąc kolejne ~21 akcji przez 3 lata.
Czym są Stock Options i jak się różnią od RSU?
Stock options to prawo do kupienia akcji firmy po ustalonej cenie (strike price). Zarabiasz na różnicy między ceną rynkową a strike price.
Różnice RSU vs Stock Options:
| Cecha | RSU | Stock Options |
|---|---|---|
| Koszt nabycia | 0 zł | Strike price × liczba |
| Wartość min. | Cena akcji | Może być 0 zł |
| Ryzyko | Niższe | Wyższe |
| Typowe użycie | Duże firmy | Startupy |
Kiedy options są bezwartościowe: Jeśli strike price = $50, a aktualna cena = $30, Twoje opcje są "underwater" - bezwartościowe.
Co to jest vesting i cliff?
Vesting to okres, przez który musisz pracować w firmie, aby otrzymać przyznane equity. Standardowy schemat to 4 lata.
Cliff to minimalny okres przed otrzymaniem pierwszych akcji. Typowo 12 miesięcy. Jeśli odejdziesz przed cliffem - nie dostajesz nic.
Typowy schemat "4 years with 1 year cliff":
- Miesiące 1-11: 0% (cliff period)
- Miesiąc 12: 25% naraz (cliff)
- Miesiące 13-48: ~2.08% miesięcznie
- Po 4 latach: 100%
Uwaga: Niektóre firmy oferują "acceleration" przy zwolnieniu lub przejęciu firmy - przyspieszony vesting całości lub części equity.
Jak są opodatkowane RSU i stock options w Polsce?
RSU - opodatkowanie przy vestingu:
- Podatek 19% od wartości rynkowej akcji w dniu vestingu
- Przeliczasz USD → PLN po kursie NBP z dnia vestingu
- Przy późniejszej sprzedaży - podatek tylko od różnicy cen
Stock Options - opodatkowanie przy sprzedaży:
- Podatek 19% od zysku (cena sprzedaży - strike price)
- Różnice kursowe USD/PLN wpływają na podstawę
- Możesz odliczyć koszty (prowizje maklerskie)
Ważne: Interpretacje mogą się różnić. Niektórzy traktują vesting RSU jako przychód z pracy (skala podatkowa), inni jako zysk kapitałowy (19%). Skonsultuj z doradcą podatkowym.
Czy warto brać więcej equity czy gotówki?
Zależy od Twojej sytuacji finansowej i typu firmy:
Więcej equity warto brać gdy:
- Firma jest ustabilizowana (FAANG, duże publiczne spółki)
- Masz finansową poduszkę bezpieczeństwa
- Wierzysz w długoterminowy wzrost firmy
- Możesz sobie pozwolić na ryzyko
Więcej gotówki warto brać gdy:
- Firma to startup (większość upada)
- Potrzebujesz stabilnych dochodów (kredyt, rodzina)
- Nie rozumiesz modelu biznesowego firmy
- Firma ma problemy finansowe
Złota zasada: Gotówka na pokrycie kosztów życia + 20% zapasu. Equity traktuj jako bonus, nie jako pewny dochód.
Co musisz wiedzieć o equity w IT
Dlaczego firmy płacą w equity?
Equity alignment - chcą, żebyś myślał jak współwłaściciel. Gdy firma rośnie, Ty też zarabiasz. To też sposób na zatrzymanie pracowników (golden handcuffs) - jeśli odejdziesz, tracisz unvested equity.
Dla firmy to też oszczędność gotówki - zamiast płacić $200k cash, mogą dać $150k cash + $50k equity. Startup bez przychodów może oferować duże pakiety equity, bo gotówki nie ma.
Jak oceniać ofertę z equity?
Nie patrz tylko na liczbę akcji - 10,000 akcji po $1 to mniej niż 1,000 akcji po $50. Kluczowe pytania:
- Jaka jest aktualna wycena firmy? (dla startupów - ostatnia runda)
- Jaki % firmy to Twoje akcje? (dla startupów ważniejsze niż wartość)
- Jaki jest schemat vestingu? (4 lata z 1-rocznym cliffem to standard)
- Co się dzieje przy zwolnieniu/przejęciu? (acceleration clauses)
- Kiedy możesz sprzedać? (lockup period po IPO, secondary sales)
Pułapki equity w startupach
90% startupów upada. Nawet jeśli firma przetrwa, Twoje equity może być rozwodnione przez kolejne rundy finansowania. Przykład:
- Dostajesz 1% firmy wartej $10M = $100k na papierze
- Firma robi 3 rundy finansowania, za każdym razem emitując nowe akcje
- Twój 1% spada do 0.3% (dilution)
- Ale firma jest teraz warta $100M, więc masz $300k
- ...chyba że firma upadnie i masz $0
Różnice kursowe - ukryty koszt
Jeśli pracujesz dla firmy amerykańskiej, Twoje equity jest w USD. Kurs USD/PLN może się zmieniać o 10-20% rocznie. To dodatkowe ryzyko walutowe, którego nie masz przy gotówce.
Przykład: RSU warte $50,000 przy kursie 4.0 PLN = 200,000 PLN. Przy kursie 3.5 PLN = 175,000 PLN. Straciłeś 25,000 PLN tylko na kursie.
Kiedy sprzedawać?
Klasyczna strategia: sprzedawaj regularnie po vestingu, nie trzymaj wszystkiego. Koncentracja w jednej akcji to ryzyko - pracujesz dla firmy I masz w niej oszczędności. Jeśli firma upadnie, tracisz i pracę, i pieniądze.
Dywersyfikacja: po vestingu sprzedaj część i zainwestuj w szeroki rynek (ETF na S&P 500). Zachowaj tylko tyle equity firmy, ile jesteś gotów stracić.